X
تبلیغات
مددکاری اجتماعی - مقالات (طرح توانمند سازی اجتماع محور سکونتگاه های

مددکاری اجتماعی

آسیب های اجتماعی

*چکیده

* عنوان طرح : توانمند سازي اجتماع محور در سكونتگاه هاي غير رسمي و حاشيه شين

 * پژوهشگر : كلينيك تخصصی مددكاري اجتماعي رهاي سراب

* تعداد ، نام و رشته تحصيلي اعضاي طرح : خانم ها : سميه سيد اصل ، كارشناس روانشناسي عمومي - صديقه ابوترابي ، كارشناس روانشناسي عمومي - پريسا بگدلي ،كارشناس روانشناسي عمومي –

آقايان : یعقوب تیموری(کارشناس مسئول امور حمایتی بهزیستی سراب )-كريم عابدين پور (( كارشناس علوم اجتماعي (خدمات اجتماعي ) - نريمان محمدي قزل قيه (مسئول اجرائي).

 * محل اجرا : محله حاشيه نشين لا له قباي شهرستان سراب

 *تاريخ شروع و خاتمه طرح  : از اول فروردين ماه 1388 اين طرح آغاز و پس از گذشت نه ماه ، در اواخر دی ماه همان سال خاتمه يافت . 

*  بودجه ي لازم براي اجراي طرح و سازمان تأمين كننده ي آن مبلغ در نظر گرفته شده براي اجراي موضوع قرارداد (توانمند سازي اجتماع محور در سكونتگا ه هاي غير رسمي و

 حاشيه نشين ) 69975000  ريال معـادل شش ميـليون و نه صد و نود و هفت هزار و پانصد تومان مي باشد ، كه  ازمحل اعتبارات فصل 2 ، فصل 5 ، رديف 131500 ، برنامه ، 30429 به تناسب اجرا جمعـاً در سـه مرحلـه پرداخـت گرديده است . اين قرارداد في ما بين اداره بهزيستي شهرستان سراب به نمايندگي جناب آقـاي سيروس عزيززاده وكلينيك مددكاري اجتماعي رهاي سراب ، به نما ينـدگي آقاي كريم عابدين پور، با پروانه فعاليـت شماره 20101/1مورخه 01/08/87 ، به منعقد گرديده است .

 * بيان مسئله ( دلايل ضرورت و اهميت طرح )

 آسيب اجتماعي از بدو خلقت بوده و با گذشت زمان وتوسعه تكنولوژي اشكال مختلف به خود گرفته است . گاهي يك نوع آسيب در زماني ضد ارزش محسوب مي شود اما پس از مدتي خود نوعي ارزش به حساب آمده است . از مصاديق اين ديدگاه عضويت در باند هاي مخوف و پراسترس كه در جامعه ضد ارزش محسوب مي شود .  اما همين عضويت ممـكن است زماني هم  ارزش محسوب شود ، مانند عضويت در يك گروه هم سالان كه اين گروه ممـكن است از خواسته هاي همـديگر چشم پوشي نكنند ، در غير اين صورت  از گروه رانده مـي شوند و اين در تـدوين شخصيت آنها در بين گروه مؤثر است ، يا نشستن  و محبت كردن كودكان در جلوي ميهمانان  زماني ضـد ارزش بوده اما اكنون ارزش است ، و اين عمل چه بسا به اعتماد به نفس كودكان كمك مهمي مي كند ، و نيز در تـدوين شخصيت آنها مؤ ثر است . پس آسيب اجتماعي در بين مجامع و فرهنگ ها و شهر هاي مختلف ، منطقه ها ، بين گروه ها و اقشـار گوناگون متفاوت و گاه‍‍ا‍ ‍‍ً متضاد است .شايد بتوان گفت به تعداد كل جمعيت ديدگاه هاي متفاوت وجود دارد . پس مي بايست نسبت به آسيب با نهايت دقت و ظرافت نگريسته شود و از تندروي هاي بي مورد ، از تخريب شخصيت افراد اجتناب كنيم . چه بسـا يـك آسيب خفيف به علت كنترل هاي غير معقول و حساسيت هاي بي مورد به زير زميني شدن مسائل منجر شده وازحيطه ي اظهار نظر خانواده ها و نيز جوامع خارج گرديده و به كج روي ها ي اوليه ( نا آ گا هانه ) وثانويه (آگاهانه )مبدل گرديده است . بر اين اساس ارائه ي آگاهي هاي لازم به افراد جامعه از جمله مناطق و محله هاي آسيب خيز از طريق رسانه ها و حضور در محلات مساجد و حسينيه ها  و... ضروري است تا ديدگاه هاي مـتفاوت و متضـاد به يك مـوضوع را به همديگر نزديك سازيم تا از سردرگمي افراد جلو گيري كنيم و شايد اين وظيفه ي مهمي است كه به افراد مسئول اين امكان را مي دهد كه به اشخاص و گروه هاي در معرض آسيب كمك نمايند . متأسفانه پيشگيري ازآسيب هاي اجتماعي يا كاملاً هرنوع آسيب ديگري كمتر مورد توجه اعضا و افراد جامعه قرارمي گيرد و بعد از به وجود آمدن آ سيب در صدد درمان آن بر مي آييم به علاوه ، با متحمل شدن هزينه سنگين برگرداندن آسيب ديده به حالت متعارف كاري است شاق ، و در بسياري موارد غير ممكن . سازمان بهزيستي به عنوان آمر اين امر چه در بخش پيشيگيري و چه در زمان بروز آسيب نقش حساس و كليدي خود را ايفا مي كند ، وبا ارائه برنامه هاي آگـاه سازي در صـدد نزديك ساختن ديدگـاه هاي مختـلف به آسيـب اجتماعي و انتشار آن ازطريق رسانه هاي جمعي بر مي آيند .القاء اين ديدگـاه مي بايست به وسيـله شيـوه هاي نوين تعليم وآگـاه سازي صورت گيرد .

 *توانمند سازي سكونتگاه هاي غير رسمي ، نمونه اي از فعاليت هاي مفيد دراين راستا مي باشد * هدف كلي طرح : هدف كلي طرح عبارت است از توانمند سازي ساكنين سكونتگاه هاي غيررسمي و كنترل و كاهش آسيب هاي اجتماعي در اين مناطق .

 * اهداف جزئي

1- شناسايي مسائل و مشكلات گروه هاي هدف

2- ارتقاء سلامت اجتماعي ، كيفيت زندگي و رفاه اجتماعي

 ۳- آگاه سازي گروه هاي هدف در جهت شناخت نيازها و مشكلات وتلاش در جهت رفع آنها

  ۴- آشنايي گروه هاي هدف با منابع موجود

 ۵-  دسترسي برابر به خدمات اجتماعي

  ۶- كسترش روحيه خود باوري و خود اتكايي

 ۷- ايجاد زمينه ي مشاركت مردم و سازمانهاي غير دولتي

 ۸- كاهش تصدي گري و ارتقاء نقش تسهيل گري دولت

 ۹- كنترل و كاهش آسيب هاي اجتماعي

 *روش اجرا (متدولوژي ): با توجـه به اين كه ، موضوع پروژه تكيه بر آسيب هاي اجتـماع محـلي درمناطق حاشيه نشين دارد ، بررسي و مطا لعه در اين طرح از نوع توصيفي و تحليلي كه كار ميداني را مي طلبد، مي باشد  كه در مرحله ي نخست منابع موجود شناسايي گرديد تا بدين وسيله بتوان  در فرايند اجتماع محور مداخلات مفيـد و مؤثري نمود . افراد معتـمد و مؤثر محله ي لا له قبا ي سراب ، كه اهالي آن منطقه نسبت به آن ها اعتماد كافـي و وافي دارند .

مانند روحاني محل ، جمعـي از ورزشكاران  و معلمان و كسبه ، برگـزاري جلسات متـعدد بـا هيئت امناي مساجـد موجود درمحـله، شوراي محترم شهر و نيـز جمعـي از اها لي محله لا له قبا ، در اين راستا كه جلـب همـكاري ساير سازمـان ها  و ادارات  به منظور تشريح  اهداف و توجيه طرح ضروري بـه نظر مي رسيـد ازطريق برگذاری جلسـات و نیز از طريق مکاتبه اقـدام گرديد ،كلينيك مددكاري اجتماعي رهاي سراب در طي مراحل اجراي كار، ابتدا مكاني را با عنوان پايـگاه خدمات اجتماعي در همان محل انتخـاب نموده و پس از مستقر شدن در پايـگاه مذكور شروع به ادامه فعاليت نمود . فرم هاي اطلاعات خانوار كه از طريق دفتر امور آسيب ديدگان اجتماعي دراختيار كلينيك مددکاری اجتماعی رهاي سراب قرار داده شده بودتكميل گرديد . كه به پيوست ضميمه مي گردد .

* نمونه فرم اطلاعات                

سازمان بهزیستی کشور

معاونت امور اجتماعی

دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی

پایگاه خدمات اجتماعی

فرم اطلاعات خانوار

الف: مشخصات سرپرست خانواده:

1-نام و نام خانوادگی:

سن:

جنس:

2-میزان تحصیلات: بیسواد            ابتدایی          راهنمایی          متوسطه              عالی

3-وضعیت تاهل: مجرد             متاهل              متارکه یا طلاق             همسر فوت کرده

عقد کرده             نامزد                      بدون مورد                     سایر        (ذکر شود)

4- وضعیت شغلی:  شاغل                            بیکار                               بدون مورد

در صورت شاغل بودن سوالات زیر تکمیل گردد.

تعداد شغل:

انواع شغل:

میزان درآمد (ماهیانه) :

سایر درآمدها ( در صورت داشتن ملک ، درآمد فوق العاده یا مستمری):

5-بعد خانوار ......... نفر

تحت حمایت سازمان یا نهاد خاصی می باشد؟ ذکر شود

وضعیت بیمه درمانی:

6- آدرس محل سکونت:

7- وضعیت بهداشت عمومی محیط:

آب : بهداشتی           غیر بهداشتی

سیستم دفع فاضلاب:  بهداشتی               غیر بهداشتی

داشتن حمام مستقل:   بلی              خیر

تعداد افرادیکه مشترکاً از یک حمام استفاده می نمایند ...... نفر

داشتن دستشویی مستقل : بلی             خیر

تعداد افرادی که مشترکاً ازیک دستشویی استفاده می نمایند.........نفر

 ۸- مشخصات سایر اعضای خانواده:

رديف

نام و نام خانوادگي

نسبت

تحصيلات

شغل

وضعيت تأهل

وضعيت سلامت

ميزان درآمد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

توضیحات:

9-وضعیت مسکن

شخصی               رهن یا اجاره             سازمانی                    وقفی                   منزل بستگان یا دوستان

سایر            (ذکر شود)

در صورتیکه مراجع برای اقامت در منزل فعلی  اجاره یا رهن  پرداخت می کند مبلغ آن ذکر شود ؛

نوع ساختمان :         آپارتمان           ویلایی                 تک واحدی                   سایر            (ذکر شود)

مساحت منزل مسکونی (متر مربع) :

10- وضعیت مهاجرت طی یک سال گذشته :

سابقه مهاجرت :          دارد                ندارد

درصورتیکه پاسخ مثبت است موارد ذیل تکمیل شود :

تعداد دفعات مهاجرت :

علت مهاجرت :

مبدا مهاجرت :           شهر                روستا

نوع مهاجرت :            درون استانی                      برون استانی (استان همجوار)

برون استانی ( استان غیر همجوار)                              سایر کشورها                          سایر(ذکر شود)

نوع مهاجرت : همراه با خانواده                      تنها                             سایر (ذکر شود)

قومیت :                                                               تابعیت :

آیا افراد دیگری از محل سکونت قبلی یا بستگان در این منطقه  سکونت دارند؟     بله                خیر

11- استفاده اعضای خانواده از سیگار : خیر                        بلی                  ذکر شود..............

12- استفاده اعضای خانواده از مواد مخدر:   خیر                   بلی               ذکر شود...........

13- سابقه جرم و زندان :       خیر           بلی                    چند بار...................

14- به نظر خانواده مهمترین مشکل / نیاز مردم چیست؟ (حداقل 5 مورد ذکر شود)

 

 * جامعه و نمونه ي آماري: جامعه آماري در اين طرح ، اهـالي محله ي لا له قبـا مـي باشـد كه طبق آخرين آمار به دست آمده 2100خانـوار، معادل  10778نفر مي باشد . و نمـونه آماري ، 500  خانـوار، مـعادل۳۰۰۰ نفرازاين تعداد، كه در منطقه حاشيه نشين ، ازمحله لا له قبـا درسال 1388 در معرض آسيب واقع شده اند،مي باشد .

* ابزار جمع آوري اطلاعات : اطلاعات مورد نيـاز از طريق پرسشنـامه و يا فـرم هاي اطلاعـات خانوار جمع آوري گرديده است ، زيرا پرسشنـا مه بهترين ابزار سنجشي است كه مي توانيم اطلاعات را سريع تر و درست تر به دست آوريم . اطلاعات اين پرسشـنامه شامل چهارده سؤال بسته و باز بود كه توسـط يـكي از والدين پاسخ داده مي شد .

 * نحوه ي تكميل فرم هاي اطلاعات خانوار به شرح ذيل مي باشد:

 در مرحله نخست كارشناسان متولي اين امر با مراجعه به منـازل افراد نسبت به تكميـل فرم هاي اطلاعات خانوار اقدام نمودند. به دليل اين كه بيشتر افراد جامعه هدف در اين طرح بي سواد ويا ازسطح تحصيلات پاييني برخوردار بودند ، از روش مصاحبه استفاده گرديد . شايان ذكر است در همه ي اين مراحـل به منظور جمـع آوري اطلاعات ،نقش فعاليت ميداني ، مصاحبه و مشا هده ي عيني حا ئز اهميت بود .همچنان كه در فرم بالا مشاهده گرديد اطلاعات اين پرسشنامه درقالب چهارده سئوال شماره دار، به صورت بـاز و يا بسته مي باشد . ترتيب سؤالات پرسشنامه در واقع بر مبناي همان شرايطي است كه در هنـگام طرح يك سؤال اجزاي مختـلف آن سؤال بر اساس آن مرتب مي شود تا دريچه ادراك پاسخ گو را به آرامي بگشايد . اولين و شايد مهمترين نكته ي جلب علاقه و اعتماد پاسخگوپرسشنامه ا ست تـا آن جا كه به ساخت پرسـشنامه مـربوط مي شدمي بايست طي يك معرفي كوتاه، هدف و انگيزه ي تحقيق تا حدودي براي پاسخگو مشخص گردید پرسشنامه مي بايست با سؤالاتي ( عموماً به صورت باز ) آغاز شود كه پاسخگو را به مصاحبه ترغيب نمايد ، گر چه بيشترين اطلاعات وقتي به دست مي آيد كه پاسخگو خود مايل به صحبت كردن باشد ، و اگر ترتيـب سئوالـات با رشته ي فكري او تطبيق نكند از تمايل او كاسته مي شود . اطلاعات پرسشنامه با توجه به موضوع تنظيم شده ، البته بـا توجه به خطا هايي كه در هنگام تكمیل پرسشنامه ازسوي نمونه هاي مورد مطالعه صورت مي گرفت ، لذا ما بر آن شديم تا با آزمودنی های مورد مطـالعـه ، مصاحبـه ای انجام دهیم تا بدين وسيله پايايي سؤالات حاصل آيد .

 * محدوديت هاي تحقيق :  با توجه به اين كه  محدوديت هاي تحقيق بسيار حائز اهميت است ،توجه به اين محدوديت ها ، محقق را در دفاع از يافته هايش مجهزتر مي سازد .

۱- محدوديت هاي كه از عهده ي محقق خارج است :

 الف ) با توجه به اين كه در اين منطقه تا كنون در اين مورد تحقيـقي صورت نگـرفته است ، بنابراين عنوان كردن تحقيق براي بعضي ازافراد تازگي داشته و با اين گونه موارد كم تر روبرو شده بودند ، فلذا در تكميل پرسشنامه ها دچارمشكل شده و از اعتماد كافي بر خوردار نبودند .

ب ) با توجه به سوء گیری هایی بنا به دلایلی ازطرف آزمودنی ها وجود داشت ، تعـدادي از افراد از گفتن حقـايق سر بـاز مي زدند و چنين مي پنداشتند كه گفتن حقايق به ضرر آن ها است .

 ۲- محدوديت هايي كه در كنترل محقق است :

 الف ) محدود كردن آزمودني ها به مناطق حاشيه نشين  سراب  (محله ي لا له قبا )

 ب ) محدود كردن آزمودني ها به يك سال خاص (سال 88 )

 ج ) محدود کردن آزمودنی ها به نمونه های آماری خاص

 * نحوه ی تشکیل کارگاه های آگاه سازی

 اطلاعات ما در مورد منطقه لاله قبای سراب به قدری کافی و وافی نبود، لذا از طرق گوناگونی که قبلاً به آن اشاره شد شروع به جمع آوری اطلاعات نمودیم. پس از بررسی اطلاعات ، به نتایج قابل ملاحظه ای دست یافتیم و با توجه به مشکلات اعضای خانوار، محله و منطقه به مرحله ی بالاتری از اجرای طرح اقدام نمودیم.با اولویت بندی مسـائل و مشکلات اهـالی آن منطقه به بیان مشکل آن ها پرداختیم. کارگاه های آموزشـی در قالب مشکلات و مسائل روز مره ی بررسی شده توسط کارشناسان محترم تشکیل و برنامه ی اجرایی کلاس ها به سمع نظر اهالی رسانده شد. با حضور پرشور اهالی، کارگاه به بهترین نحو اجرا گردید.در ابتدا پایگاه خدمات اجتماعی که از قبل در محل کلیـنیک تخصصی مدد کاری اجتماعی رهای سـراب افتتاح شده بود  و از لحاظ بعد مسافت هم چندان از منطقه دور نبود تشکیل گردید ، سپس با پیشنهاداهالی منطقه پایگاه دیگری در بطن همان منطقه تهیه گردید ، و کارگاه ها به آن منطقه انتقال داده شد.از حضور اساتید گرامی بسیاری در مراحل اجرای این طرح استفاده گردید، حضور چشـم گیر و استقبال پرشور اهالی مارا در اجرای این طرح بسیار امیدوار می کرد وبه فعالیت بیش از پیش  پرسنل این کلـینیک می افزود. در این طرح بالغ بر 500 نفر که هر کدام می توانستند برای اعضای خانواه ی خود آموخته های خویش را انتـقال دهند کارگاه های آموزشی تشکیل گردید. طبق نظرسـنجی های به عمـل آمده همه ی اهـالی در تداوم این نوع کارگاه ها ، اتفاق نظرداشتند. از جمله کارگاه های برگذار شده می توان به موارد زیر اشاره نمود :

 * اعتیاد ونحوه ی برخورد با یک فرد معتاد

 *شیوه های مختلف فرزند پروری

 *آموزش های پیش از ازدواج

 *آموزش مهارت های زندگی و نظام ارزشی

 * جامعه شناسی انحرافات

 *آشنایی با مسائل بهداشتی و اصول تغذیه

 *آسیب شناسی اجتماعی

 *بررسی آسیب های شایع اجتماع محلی

 *آموزش کمک های اولیه و ده ها کارگاه دیگر.

 *اختلالات رفتاری، مسائل اخلاقی ، دینی و اعتقادی

 مشخصات منطقه

۱-سابقه تاريخي: قدمت شهرستان سراب آن طوري كه ازمدارك وكتاب هاي موجود دراين زمينه برمي آيد به دوره پيش از اسلام  بر مي گردد . در گوشـه و كنار اين شهرستان آثـاري به صورت خطوط  اورارتويي مبين ايـن مطلب است.آثار به دست آمده ازدوره اورارتويي ها به خط ميخي نشانگرقدمت اين شهروتاريخي بودن آن مي باشد.از شهرهاي حوالي سراب نيز ياد شده كه معلوم نيست در كجا وكدام منطقه واقع هستند . تاريخ نويسان سراب را باتاريخ اهر و ارسباران به هم آميخته دانسته اند، ولي به تدريج درگوشه وكنارسراب مناطق و محله هاي حاشيه نشين شكل گرفته است كه اهالي آن به صورت خودرو به گذراندن امورات زندگي خويش بـدون توجه به قانون شهر نشيني و به دور از هر گونه محدوديت هاي عرفي و شرعي  بسنده كرده اند.اين  منطقه چون تاريخي نيست و بعدها به وجود آمده آثار تاريخي درآن به چشم نمي خورد و چون سكونتگاه هاي اين منطقه  به صورت  خودرو و غير رسمي رشد يافته ، فرهنگ به خصوصي ، جداي از فرهنگ شهر سراب برآن حكم فرما است هم از لحاظ معيشتي و هم از لحاظ اجتماعي، فرهنگي و محيطي،كه به غيـراصولي بودن آن مـي توان اشاره كرد كه ، غالبا نسبت به محله هاي ديگر پرجمعيت است .

 ۲-محـدوده جغـرافيايـي منطقـه لاله قبا: سراب يكي از شهرهاي قديـمي وتاريخي آذربايجـان شرقي است كه به دليـل  وقوعش در مركـز مواصلاتي آذربايجان يعني قرارداشتـن بر سرراه اردبيـل،آستارا و مغان به تبريز و ارتباط با جاده  تهران-تبريز از طريق بستان آباد اهميت سوق الجيشي و اقتصادي مهمـي داشتـه و از زمانهاي ديرين مركز عبور و مرور سپاهيان و قوافل بوده است .با وجود اين كه سراب شهري است تاريخي، ولي به تدريج مناطقي دراطراف آن به صورت حاشيه نشين شكل گرفته است . از جمله اين مناطق مي توان لاله قبا را نام برد كه در شمال غربي اين شهرستان قديمي واقـع  شده اسـت كه خودشان به دليل كوچ نشين بودن از محدوده شهر جدا شده اند . به دليل مهاجرت  افراد و قبائل از شهرها و مناطق گوناگون از جمله مشكين شهر ، مغان ، ميانه  و زنجان و ...  به اين منطقه ساكنين منطقه لا له قبا داراي قوميت متفاوت و زبان و لهجه به خصوصي مي باشد كه ساكنين آن در چنـدين سال اخير به طور چشم گيري ازدياد جمعيت داشتند .

 ۳- وجه تسميه: به دلـيل اين كه در اين طرح هدف ، مناطق حاشـيه نشـين سراب مي باشد، از اين پس آوردن نام سراب ضروري نمي باشد .

  در رابطه با علت نام گذاري اين منطقه به لاله قبا نظرات متـفاوتي وجود دارد: به اين خاطر به آن له له قبا  گفته اندكه ، چون له له همان ليره است (سنگ قيمتي) و قبا نام قبيله و قوم است به اين نام شهرت يافته است .به آن له له قباد لقب داده اند زيرا كه له له دايه فردي به نام قباد بودكه دربين مردم ازاعتباروارزش بالايي برخوردار بود كه پس از مرگ وي و قباد  مردم زيارتگاهي به نام ايشان درست كردند و چون علاقه مردم نسبت به آن ها زياد بود براي دادن نذري به آن جا مراجعه مي كردند و به اين وسيله ابراز علاقه مي نمودند ، به مرور قبيله اي در آن جا سكني گزيد وپس از گذشت زماني نه چندان زياد افراد كوچ نشيني از قبائل  ديگراز شهرها  و استان هاي  هم جوار از جمله مغان ، مشكين شهر ،پارس آباد و... به  اين مكان كوچ نموده و براي امرارمعاش پيشه دامپروري را برگزيدند كه ما هم اكنون آن جا را به همان نام  مي شناسيم .

 * گزارش بررسي وضعيت موجود

 مقدمه :

 انسان و شخصيت او مرتباً با آسيب هاي مختلف اجتماعي كه باعث به هم خوردن تعادل جسمي و رواني ونيزشيوه زندگي او مي گردد و اكثراً همراه با تعادل و انواع اختلالات همراه است مواجه مي شود .وجود آسيب در محيط زندگي امري اجتناب ناپذير وبراي رشد ضروري است ، ولي آنچه كه ممكن است  منجر  به بروزاختلال و مشكل شود، ناتواني در مقابله با درجات غير عادي بسيار شديد ا نواع آسيب ها مي باشد كه ممكن است خود را با انواع مخرب آسيب ها بروز دهد . سكونتگاه هاي غير رسمي و حاشيه نشين از جمله ي اين موارد است كه مي توان  به آن اشاره كرد .  مشكلات اينگونه مناطق براي افراد آن منطقـه يك واقعيت مبهمي است كه كه باعث گرديده افراد از حداقل خدمات اجتماعي محروم گردند ، كه اين محروميت امكان بروز پيامدهاي سوء و شومي را به دنبال دارد . طرح توانمند سازي اجتماع محور سكونتگاه هاي غير رسمي وحاشيه نشين نمونه اي از مواردي است كه  در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي كشور، مبني برجلوگيري ازتوسعه حاشيه نشيني وسا ماندهي اين سكونتگاه ها .  به آن اشاره شده است .به همين دليل كلينيك مددكاري اجتماعي رها در شهرستان سراب بـه عنوان مجري اين طرح  نسبت به شناسايي كامل اين  مناطق با انجام مد اخلات اجتماعي، با ايجاد پايگاه خدمات اجتماعي با تاكيد بر اولويت بندي آسيب هاي اجتماعي كه هدفش كاهش ميزان آسيب است اقدام نمود ه است .

۴- مشخصـات دموگرافيـك ( ساختار جمعیت منطقه لاله قبا)

  براسـاس آخرين آمار به دست آمده  از مركز آمار ( فروردين 87 )، جمعيـت منطقه 10778نفرمي باشد كه نسـبت به مناطق ديگر شهرستان سراب پرجمعيت است.بزرگي وپرجمعيتي از مشخصه اصلي اين نوع مناطق به شمارمي رود كه علت را نيزدرشيوه زندگي حاشـيه نشيني بايدجستجو كردكه دراين شيـوه زندگي عوامل كشاورزي و دامـداري بهتر مي توانند فعاليت نمايند .بنا براين همچنان كه در ضرورت اجراي طرح به چشم مي خورد نقش پايگاه خدمات اجتماعي :شناسايي،آگاه سازي عمومي ، معرفي خدمات سازمان و مداخله در موارد ضروري مي باشد .

 *تركيب سني و جنسي جمعيت اين منطقه نشان مي دهد :

 طبق بررسي هاي به عمل آمده 2100 خا نـواردر سـطح منطقه لاله قبا پراكنده اند،كه به طور كلي ُبعد هرخانوار04/5نفر مي با شد .

 ۱- از مجموع كل جمعيت منطقه تقريبا 200  نفر كمتر ازيك  سا ل سن دارند ، كه از اين تعداد 108 نوزاد پسـر و 92نوزاد ديگر دختر مي باشند

 ۲- از مجموع كل جمعيت منطقه لاله قبا  946 نفر بين سـنين 1 تا 6 سال واقع شده اند ، كه از اين تعـداد  505  نفر پسر و 441 نفر ديگر دختر مي با شند .

 ۳- از مجموع كل جمعيت منطقه لاله قبا 1370 نفر بين سنين7 تا 14 سال واقع شده ا ند ، كه از اين تعـداد 700 نفر پسرو 670 نفر ديگر دختر مي با شند .

 ۴- از مجـموع كل جمعيت منطقه لا له قبا2994نفربين 15تا24 سال سـن دارند،كه ازاين تعداد1462 نفران را آقايان و1532 نفر ديگر را خانم ها تشكيل داده اند .

 ۵- جمعيت 25تا34 سال منطقه با لغ بر2188  نفرمي باشدكه تعداد  1165 نفرآن را آقايان و 1023نفرديگرراخانم ها تشكيل داده اند .

 ۶- از مجموع كل جمعـيت منطقه لا له قبا 1354 نفر بين سـنين 35 تا 44 سال واقع شـده اند كه از اين تعداد 655 نفر را آقايان و 699 نفر ديگر را خانم ها تشكيل داده اند .

۷- ازمجموع كل جمعيت منـطقه لا له قبا1052 نفر بين 45 تا 59  سال سن دارند كه از اين تعداد 532 نفر مردان و520 نفر ديگر خانم  ها مي باشند .

 ۸- ازمجموع كل جمعيت منطـقه لا له قبا تعداد663 بين سـنين60تا85 سال قرار گرفته اندكه 344 نفر آن را آقايان و 319 نفر ديگر را خانم ها تشكيل داده اند .

 ۹- ازمجموع كل جمعيت 10793 نفری منطقه لا له قبا تعداد 11 نفر بالاي 85 سال ســن دارند كه 5 نفرآن را آقايـان و6 نفر بقيه را خانم ها تشكيل داده اند .

 ۱۰- از مجموع کل جمعیت منطقه لاله قبای سراب تعداد 5476 را مردان و 5302 نفر را زنان به خود اختصاص داده اند. همچنان كه در داده هاي بالا مشاهده مي گردد:

 ۱-جمعـيت كمتر از يك سال منـطقه ، معادل 85/1 درصد مي باشـد كه از اين تعداد 1 درصد نوزاد پسر و85/0درصد ديگـر را دختـران به خود اختصاص داده اند.

 ۲- جمعيت 1تا 6 سال  منطقه ، معادل 77/8درصد مي باشد كه از اين تعداد 68/4درصد  پسر و09/4درصد ديـگر را دختـران به خود اختصاص داده اند.

 ۳- جمعيت 7 تا 14 سال منطقه ، معادل 71/10درصد مي باشـد كه از اين تعداد 50/4درصدپسران و 21/6درصد ديگر رادختـران به خود اختصاص داده اند.

 ۴- جمعيت15تا 24 سال منطقه، معادل 77/27درصـد مي باشد كه از اين تعداد 56/13درصد پسران و 21/14درصد ديگررادختران به خود اختصاص داده اند.

 ۵- جمعيت فعال بين سنين25 تا 34 سـال منطقه ، معادل3/20 درصـد مي باشد كه از اين تعداد8/10 درصد آقايان و5/9درصدديگر را خانم ها به خود اختصاص داده اند.

 ۶- جمعيت ميان سال (35تا 44 ) سال منطقه ، معادل48/13 درصد مي باشد كه از اين تعداد  07/6 درصد پسران و۴۱/۷ درصدديگر را دختران به خود اختصاص داده اند.

 ۷- جمعيت45 تا 59 سال منطقه ، معادل 75/9 درصد مي باشـد كه از اين تعداد 93/4 درصد پسـران و 82/4 درصد ديگر را دختـران به خود اختصاص داده اند.

 ۸-جمعيت سالمندان بين سنين60تا84 سال منـطقه، معادل14/6 درصد مي باشد كه از اين تعـداد19/3درصد آقايان و 95/2 درصد ديگر را خانم ها  به خود اختصاص داده اند.

 ۹-جمعيت بالاي 85 سال منطقه ، معادل 09/0 درصد مي باشد كه از اين تعداد04/0درصد پـسران  و 05/0درصد ديگر را دختران  به خود اختصاص داده اند.

 ۱۰- از مجموع کل جمعیت منطقه لاله قبای سراب معادل 8/50 درصد را مردان و 2/49 دیگر را زنان به خودا اختصاص داده اند.هم چنان كه در تركيب سني و جنسي افراد منطقه  له له قبا ديده شد. بيشـترين آمار را جمعيت جوان يعني  15 تا 24 سال به خود اختصاص داده است . كه مي توان گفت از پتانسيـل قابل ملاحـظة برخوردار است كه با ايجاد زمينه هـاي پيشرفت در بين آنها مي توان از حالت بالقوه به بالفعل در آورد . در خصوص زبان و لهجه محله لاله قبا به موارد ذيل مي توان اشاره كرد: تاريخي كه از قرون گذشته نسل به نسل از مناطق متفاوت در جريان گذر زمان بصورت رفتارهاي گوناگون در افرادآن جامعه تجلي مي يابد ، گاهي چنان دستخوش تغيير مي شود كه از آن فقط يك نهاد  باقي مي ماند و در انعكاس يك فرهنگ و خرده فرهنگ گويش و لهجه محلي يكي از نماد هاست. اگر بخواهيم در خصوص زبان منطقه له له قبا صحبت كنيم بايد بگويئم كه به زبان تركي صحـبت مي كنند ولي گويش محلي خاصي دارند چرا كه اصطلاحات رابه گونه خاصي بكار مي برند و بعضاً تلفظ بسـياري از كلمـات را با لهجه خاصي اداء مي كنند، مثلاً به تلفظ كلمه ِاله بيل (مثل اينكه)كه گويـش منطقه سراب است آنها كلمه ِالَه سن رابه كار مي برند. ويا درآخربعضي جملات كلمه يا هجای (هِی) را بكار مي برند و يا به جاي جمله تركي ( گه بورا ) مي گويند: اَشي بري گه(بيا اينـجا) و نيز درخصـوص ظواهر زنـدگي آنها مي توان گفت كه پوشـش آنها نيز پوشش رايج كشور است و نيزدراكثرخانواده ها به دليـل قوميت نژادي آنها كه اصـطلاح  شاه سـون را بكار مي برند و بسيار نزديك به پوشـش محلي تركيه است كه درايل شاه سون ايـن پوشش رايج است خانم هاي مسن با پوشش بخصوصي ظاهر مي شوند كه فرهنگ اهالي آن منـطقه شـامل مي شود واعتقاد دارند كه ارج  و مقـام زن شاه سـون به لباس و دامن هاي بزرگ  و گشاد و رنگارنگ و نيز روسري هاي الـوان تركمن اسـت همچنين از وسايل  منزل مي توان به لوازمات ضـروري هرمنزل ازجمله يخچال فرش و تلويزيون و ... اشاره كرد كه به دليل عدم تمكن مالي اكثر خانواده ها از اندك لوازمـات ضروري منـزل برخوردارند . علاوه بر آن از لحاظ قيافه ظاهري نيز مانند همه افراد مي باشند.

 5-وضعيت بهداشت منطقه: در مطالعاتي انجام گرفته و نيز اطلاعاتي كه از بهداشت محيط و منطقه  لا له قبا جمع آوري شده ، اين منطقه  از لحـاظ بهداشت محيـط،خانـه و خانواده درسطح پايين قرار گرفته اند واين موضوع به همان فرهنگ حاشيه نشيني كه گاهي اهالي آن افـسارگريخـته به دوراز هرگونه قيد و بند به گذران امور مپردازند . برمـي گردد. با وجـود يك مركز بهداشت درآن منـطقه افراد بـدون توجه به توصيه هاي ماموران بهداشتي بخصوص سرويسهاي بهداشتي قابل مقايسه بايك فرهنگ شهري نيست محلي كه براي استحمام اعضاي خانواده در نظر گرفته شده است اغلب سقف ندارد ويا كاشي كاري نشده يا اصلًا ديـوار ندارد عموماًً پارچه اي كشيده شده و در گوشه اي از منزل مسـكوني تهيه شده است اجاق ها  يا وان هاي بخصـوصي درست شده است.

  درخصوص نوع و نحوه ی دفع زباله دراين منطقه شايـان ذكراست كه محـله هاي مختلف آن پرازانـواع زباله ها به دور از بهداشت محيط گاهي مشاهده شود لاشه اي از حيوانات  در محـلات و كوچه بازارهـا مشاهده مي گردد كه بوي نا مطبوع آن همه جا را فرا گرفتـه است خصوصاً  افراد تازه وارد شده به محل را مي رنجاند اين بزرگ تـرين عاملي است كه مي تواند در نارسـايي ژنتيكي و نيز در بروز اخـتلالات اعصـاب روان و نيز تولدكودكان با اختـلالات جسمي و رواني و به عبارتي روشن تر،  در بروز معلوليت هاي  جسمي و ذهني نقش اساسي داشته باشد.

 6- بررسی ساختار اقتصادي و مشاغل افراد منطقه :

 *کشاورزی ، صنعت و خدمات به عنوان سه بخش اصلی فعالیت های اقتصادی هستند. رشد هر یک از این بخشها می تواند دیگری را تحت تاثیر قرار دهد.

*در چندین دهه گذشته در منطقه سراب بخصوص محله لاله قبا کشاورزی بیش از سایر بخش های اقتصادی نقش داشته است. شواهد نشان می دهد از مجموع كل جمعيت منطقه لاله قبا طبق بررسي هاي به عمل آمده تقريبًا  به طور متوسـط صد خانوار معـادل75/4% به امر كشاورزي آن هم در زمين هاي اطراف مشغول اند.

*گروه ديگري  از جامعه  نمونه را كارمندان تشكيل مي دهند كه  در سازمانها و  ادارات مشغول به  كارند  كه به  طورمتوسط صد نفر جامعه آماري معادل 5%  را تشكيل  مي دهند.

 *گروه بسیار اندکی هم در امر دامداری و دامپروی مشغول می باشند : اگرچه در این منطقه معیشت عشایر بویژه درسالهای اخیر از طریق دامداری و دامپروری می باشد. اما دامداری در این منطقه پیشینه ای طولانی دارد و هم اینکه از جایگاهی مهم در اقتصاد خانوار برخوردار است. بدلیل اینکه مراتع گوسفندی و دامی مناسبی در این منطقه وجود ندارد  روی همین معیار است که دام ها در مناطق دیگر نگهداری می شوند.

 *درمجموع 5 درصد معادل 100 نفر از شاغلان این منطقه را کارکنان  بخش خدمات و بازرگانی تشکیل می دهند. البته می توان با ایجاد ساز و کارهای اقتصادی تعداد بیشتری شغل در این منطقه ایجاد کرد.

 *يك گروه از افراد منطقه مي باشند كه  به كار كارگري  روي آورده اند به دليل عدم سرمايه كامل ويا تحصيلات و همچنين فاقد هر گونه تخصص و شغل ديگر، به اين كار روي آورده اند كه از كل  جمعيت منطقه تقريبا معادل 20% مي باشند كه  اين رقم درصد قابل ملاحظه اي است.

 * گروهي از طبقات اجتماعي  منطقه را  شاغلين آزاد تشكيل مي دهند از مجـموع افراد  جامعه مورد مطالعه  تقريبا حدود 5%  شامل اين گروه مي شود كه به كارهاي رانندگي و مغازه داري مشغول ا ند .

 * اغلب ساكنين محل در منازل خود به كار قالي بافـي نيز مشغول ا ند كه در بيشتر موارد مشاهده گرديده كه تمامي اعضاي خـانواده اعم از كوچـك و بزرگ با برپـايي يك يا چـند دار قالي  به اين كار اهتمـام مي ورزند . اين صنعـت از ديربازان درشهرستان سراب بوده وهم اكنون كم و بيش همچنان كه اشـاره شد دربرخي منازل مشاهده مـی شود.ولی سابقاً بهتر از حال بوده است. از دلايل كم شدن اين صنـعت سنـتي به مسئله گراني روزافزون مـواد اوليه شامل پشم  و رنـگ مي توان اشاره  كرد.

 * درخصوص وضعيت اشتغال و بيكاري مي توان  به موارد زير اشاره كرد :

 1 -جمعيت بيكار اين منطقه عمومًا در سنين ميان سالي وجواني كه اغلب آن ها كمتر از 35 سال سن دارند، مي باشد .

 2-نسبت افراد بي سواد در اين منطقه قابل توجه است و بخش عمده آن ها حدا قل داراي مدرك ابتدايي هستند .

 3- زنان و دختران خانه دار نيز بخش قابل توجهي از بيكاران را تشكيل مي دهند ونيز در ازاي آن پسران و مـردان خانواده ها نيز عموماً بيكارند .

 4- زمينه اشتغال در حال حاضر بيشتر در فعاليت هاي كارگري براي افراد كار امـكان پذير است آن هم در فصـول سرد سال امكانش كم است .

* وجود جمعيت جوان بيكار در حين اينكه پتانسيل هاي بسيار مطلوبي ممكن است داشته باشند، نشان از اقتصاد نا بسامان شهرستان سراب است كه نمود اين موضوع را در اين منطقه به وضوح مشاهده مي نمائيم . اين جمعيـت بيكار نياز به اهرم هاي هدايتي از سوي مسئولين دارند.

۷- منابع ومؤسسات مو جود در منطقه :

 در ارتباط با اين موضوع مي توان عنوان كرد در اين اين منطقه ، سازمان يا مؤسسه ي بخصوصي وجود ندارد. جهت رفاه و آسايش مردم هيچ مؤسسه اي در اين منطقه تأسيس نگرديده است ولي  برخي مراكز جهت انجام يك سري فعاليت هاي دولتي تعبيه نگرديده است از جمله :

 * مدارس موجود در محله ي لا له

رديف

 

نام مدرسه

تعداددانش آموزان

مقطع تحصيلي

جنسيت

1

راهنمايي آسيه

205

راهنمايي

دخترانه

2

دانش يك

120

ابتدايي

دخترانه

3

دانش دو

153

ابتدايي

پسرانه

4

شهيد با كري

180

راهنمايي

پسرانه

5

شهيد شيرودي يك

93

ابتدايي

پسرانه

6

شهيد شيرودي دو

108

ابتدايي

دخترانه

7

سيزده آبان

73

راهنمايي

پسرانه

8

سيزده آبان الزهرا

54

راهنمايي

دخترانه

*مراكز بهداشت و در مان زير نظر شبـكه بهداشت  و درمان  سـراب كه گروه هاي هـدف آن همه افراد  منطقه را شامل مي شود.

 * مراكز آموزشي مدرسه شهيد شيرودي ، دانش ، سميه ، آسيه ، شهيد باكري ، سيزده آبان والزهرا.

 *از بين مؤسسات ارتباطي هيچ مخابراتي در اين مناطق وجود ندارد

 * فاقد مراكزي مانند بانك و مسافر خانه و... مي باشد .

 *داراي شوراي اسلامي ،  انواع مغازه هاي تجاري زيادي در آن به چشم مي خورد ، مساجد و حسينيه ها و ...

 اطلاعات به دست آمده از مجموع نمونه آماري

جدول توزیع فراوانی مربوط به محدوده سني واحد پژوهش

محدوده سني

فراواني

درصد فراواني

20-17

21

2/4

30-21

128

26

40-31

135

27

60-41

161

32

61 به بالا

55

11

جمع

500

100

داده هاي اين جدول حـاكي ازآن اسـت که از 500 واحدپزوهـش(سر پرست خانوار) تعـداد

 نـفرمعادل 2/4 درصد بيـن سـنين 20- 17 ،تعداد 128 نفر معادل 26 درصد بين سنين 30-21 ، تعداد135معادل 27 درصد بين ســنين40-31 ، تعداد161 نفر معادل 32 درصـد‌ بين سنين 60-41 ، تعداد 55 نفر معادل 11 درصد بين سنين 61  سال به بالا بودند كه با مصا حبه گر مصاحبه نموده اند .چنين استنباط مي گردد كه اكثرمصاحبه شوندگان بين سنين60-41سال بودند كه به علت فقراقتصادي و يا نداشتن سرپرست دچار بحران روحي شده بودند .

 جدول توزیع فراوانی مربوط به تحصيلات

تحصيلات

فراواني

درصد فراواني

بي سواد

254

51

ابتدايي

150

30

راهنمايي

47

4/9

متوسطه

21

2/4

ديپلم

18

6/3

ديپلم به بالا

10

2

جمع

500

100

داده های جدول فراوانـی مقابل حاکـی از آن  است که از تعداد 500 نفر واحد پژوهش تعداد254  نفر مـعادل 51درصـد بی سواد، تعداد150 نفر معادل 30 در صد دارای تحصیلات ابتدایی و یا سـواد خوانـدن و نوشتن ،  تعـداد47 نفر معادل 4/9درصددارای تحصیلات  راهنمایـی ، تعداد 21 نفر معادل 2/4 در صد از تحصـیـلات متوسـطه ،تعـداد18 نفر معادل 6/3 درصد از تحصیـلات دیپلم ، تعـداد 10 نفر معادل 2 درصـد دارای تحصیـلات دیـپلم به بالا می باشند .چنین استنباط می گردد که اکثر والدیـن پاسخگو به سوالات پرسشگران یا بـی سواد و یا از تحصیلات خوانـدن و نوشتن برخوردار می باشند .

جدول توزیع فراوانی مربوط به میزان درآمد

داده های جدول مقابل حاکی از آن است که از 344 نفر شاغل تعداد 273 نفر در آمد 50 الی 100 هزار تومان معادل 79درصد ، تعداد38  نفر درمآمدی بین 100 الی 150 هـزار تومان معادل 11 درصد ، تعـداد 26  نفر در آمد 150 الی 200 هزار تومان معادل 8 درصد ، تعداد4 نفر معادل 16/1 درصد در آمدی بـین 200 الی 300 هزار تومان و تعداد 3 نفر معادل  78/درصد در آمدی بالا تر از 300 هزار تومان در ماه دارند .

میزان درآمد

( ريال )

فراوانـي

درصد فراواني

100- 50 هزار

273

79

150- 101 هزار

38

11

200- 151 هزار

26

8

300- 201  هزار

4

16/1

300 هزار به بالا

3

87/

جمـع

344

100

از داده هـای بالا چنین استنباط می گردد که معـضل عدم درآمد و یا کمی درآمد ، در این منطقه به وضـوح مشـاهده مـی گردد .

 جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت تاهل 

درصد فراوانی

فراوانی

وضعیت تأهل

6/4

 

23

مجرد

 

8/82

 

414

متأهل

2/1

 

6

متارکه

4/

 

2

طلاق

11

 

55

همسر فوت کرده

0

 

0

عقد

0

 

0

نامزد

100

 

500

جمع

داده های دول فراوانی مقابل حاکی از آن است که از500نفر واحد پژوهش تعداد 23 نفر معادل6/4 درصـد مجرد ، تعداد 414 نفر معـادل8 /82 درصد متــأهل ، تعداد 6 نفر معادل 2/1 درصـد متـارکه ، تعـداد 2 نفر معادل 4/ درصدهمسران طلاق گرفته،تعداد55نفرازکل معادل 11  درصد کسـانی هستندکه همسران آنها فوت کرده اند ، هم چنانکه درجدول مقابل مشاهده  مي گردد در بین مصاحبه شوندگان فرد عقد شده و نامزد مشاهده نمی گردد .با توجه به آمـار به دسـت آمده از جدول توزیع فراوانی ، چنـین به نظر می رسد که اکثر واحدهای پژوهـش متاهل بوده و نیز تعداد قابل ملاحظه ای کسانی بودندکه همسران آنها بنا به دلایلی فوت کرده بودند .

 

 

 

جدول توزیع فراوانی بر حسب بعد خانوار

درصد فراوانی

فراوانی

بعد خانوار

2/4

 

21

1 نفر

 

2/12

 

61

2 نفر

60/14

73

3 نفر

4/24

 

122

4 نفر

20/18

 

91

5

4/26

 

132

5 نفر به بالا

100

500

جمع

باتوجه به آمار بدست آمده از جدول توزیع

 فراوانی ، نشان می دهد که از 500 نفر واحد پژوهش تعداد 21 خانوار معادل 2/4 درصد 1نفره ،  تعداد 61 خانوار معادل 2/12 درصد 2نفره، تعداد 73 خانوار معادل 60/14 درصد 3نفره ، تعداد 122 خانوار معادل 4/24 درصد 4نفره ، تعداد 91 خانوار معادل 20/18 درصد 5نفره و تعداد 132 خانوار معادل 4/26 درصداز5 نفر به بالا هستند.چنین استنباط می گردد که بیش از 140 خانوار مطالعه شده پرجمعیت می باشند که در نمودار صفحه بعد نشان داده شده است

جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت بهداشتی

درصد فراوانی

فراوانی

وضعیت بهداشت

86

430

آب بهداشتی

 

14

 

70

آب غیر بهداشتی

100

500

جمع

64

320

حمام

36

180

عدم حمام

100

500

جمع

2/86

431

دستشویی

8/13

69

عدم دستشویی

100

500

جمع

8/18

98

فاضلاب بهداشتی

2/81

406

فاضلاب غیر بهداشتی

100

500

جمع

داده های این جدول حاکی از آن است که از500واحد پژوهش تعداد 430 خانوار معادل 86 درصد

دارای آب بهداشتی ، و 70 خانوار دیگر معادل 14درصد فاقد آب بهداشتی می باشند . از این تعداد320 خانوار معادل 64 درصد دارای حمام و 180خانوار معادل 36 درصد فاقدحمام میباشند . از این تعداد 431 خانوار معادل 2/86 درصد دارای دستشویی و 69 خانوار معادل 8/13 درصد فاقد دستشویی می باشند . از این تعداد طبق بررسی به عمل آمده 98 خانوار معادل 8/18 درصد  دارای فاضلاب بهداشتی و406 خانوار معادل 2/81 درصدفاقد فاضلاب بهداشتی می باشند . چنین استنباط می گردد که در کل جامعه هدف از وضعیت  بهداشتـی مطلوبـی برخوردار نبوده که مشکل عمده، مربوط به فاضلاب می باشد كه از مشكلات اساسي آنها مي توان به مشكل فاضلاب اشاره كرد.

 

 جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت مسکن

درصد فراوانی

فراوانی

وضعیت مسکن

2/71

356

شخصی

 

4/15

77

رهن، اجاره

8/11

59

بستگان

6/1

 

8

سایر

100

500

جمع

با توجه به آمار بدست آمده از وضعیت مسـکن از 500واحد پژوهش ، 356خـانوار معـادل2/71 درصـد دارای مسکن شـخـصی ، 77 خانـوار معادل4/15 درصد دارای مسکن رهني ویا اجـاره اي، 59 خانوار معادل 8/11درصد ازمسکن بستگان خود اسـتفاده می نمایند و 8 خانوار معادل  6/1 درصد ازوضعیت مسکن نامعلومی برخوردار می باشند.

 جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت بیمه

درصد فراوانی

فراوانی

وضعیت بیمه

4/38

 

192

بیمه

 

80/61

 

308

عدم بیمه

100

500

جمع

16

 

80

کمیته امداد

6/9

 

47

بهزیستی

8

 

40

تامین اجتماعی

8/1

9

روستایی

8/1

9

عشایری

3/

3

خدمات درمانی

5/

1

حوزه علمیه

5/

1

نظامی

5/38

 

192

جمع

 با توجه به آمار بدسـت آمـده از وضعیت بیمه ی واحد پژوهش ، 192 خانوار معادل 4/38 درصـد دارای انواع بیمه و308 خانوار دیگرمعادل 80/61 درصد فاقد هر گونه بیمه می باشند .از کل خانواربیمه شده، 80خانـوار معادل 16 درصد تحت پوشش بیمه ی کمیته امـداد،47خانوارمعادل 6/9 درصدتحت پوشش بیمه بهزیسـتی، 40خانوار معادل 8درصد تحت پوشش تأمیـن اجتماعی ، 9خانوار مـعادل 8/1 درصدتحـت پوشـش بیـمه ی روستایی، 9 خانوار معادل 8/1درصـدتحـت پوشش بیمه عـشایری ، 3 خانوار معادل 3/ درصـد تحت پوشـش بیمه خدمات درمانی،یک خانوارمعادل 5/ درصد تحت پوشش بیمه حوزه ی علـمیه و یـک خانواردیگر معـادل 5/ درصد تحت  پوشش بیمه ی نظامی واقع شده اند.

 جدول توزیع فراوانی مربوط به مهاجرت

درصد فراوانی

فراوانی

وضعیت مها جرت

8/7

 

39

مهاجرت

 

2/92

 

461

عدم مهاجرت

100

500

جمع

4/4

 

22

تنها

4/3

 

17

با خانواده

8/7

 

39

 

جمع

 

2/3

16

به شهر

60/4

23

به روستا

8/7

39

جمع

8/7

39

به دفعات

ییلاق و قشلاق

علت مهاجرت

 داده های این جدول حاکی از آن اسـت که از500 واحد پژوهش تعداد 39خانوار معادل 8/7   درصد خانواده هایی هسـتندکه درطـول سـال بـه دفعات متعدد دست به مهاجرت میزنند و461 خانوار دیگر معادل 2/92 درصد دیگر، خانواده هایی را شامل می شود که در طول سال اصـلاً مهاجرت نمی کنند . تعداد 22 خانوار معـادل4/4 درصدکسانی هستند که به تنهایی دست به مهاجرت می زنند و 17 خانوار دیگر نیـز به همراه خانواده هایشان مهاجرت می نمایند.از این تعداد ، 16 خانوار معادل 2/3 درصد به شهرهای مختلف مهاجرت میکنند و23خانواده دیگر معادل 60/4 درصدبه روستاهای همجوار مهاجرت می نمایند . هم چنان که در جـدول مشاهده می شودعلت اصلی مهاجرت خانواده  ها به خاطر ییلاق و قشلاق بوده است. چنین استباط می شود که بعضی از خانواده ها برای تامین معاش خود ، برای تجارت و یا چوپانی که در اقتصاد آن منطقه بسیار مهم است دست به مهاجرت می زنند.

 جدول توزیع فراوانی مربوط به استعمال دخانیات و مواد مخدر

درصد فراوانی

فراوانی

مصرف سیگار

8/35

179

مصرف

 

4/62

321

عدم مصرف

100

500

جمع

8/11

 

59

اعتیاد به مواد مخدر

20/88

 

441

عدم اعتیاد به مواد مخدر

100

500

جمع

با توجـه بـه آمـار به دسـت آمـده از جـدول استعمال دخانیات و مـواد مخدر از 500واحـد پژوهش ، در 321 خانوار معادل 4/62 درصد ،هیچ یک از اعضـای خانـواده سیـگار مصـرف نمی کنند . تعداد 179 خانوار معادل 8/35 درصد کسانی هستند که يكي از اعضاي خانواده آنها سیگارمصرف می کنندکه ازاین تعداد59خانوار معادل 8/11 درصد اظهار نموده اند که یکـی ازاعضای خانواده ی آن ها به انواع مواد از جملـه تریاک ، قرص های روان گردان ،هروئین و ...  اعتیاد دارند . چنین استنباط می شود که معظل دخانیات واعتیاد به مواد مخدر ، به وضوح در این منطقه مشهود می گردد .

جدول توزیع فراوانی مربوط به وضعیت اشتغال

وضعیت اشتغال

فراواني

درصدفراواني

شاغل

344

69

بی کار

156

31

جمع

500

100

 

داده های جدول فراوانی مقابل حاکی از آن است که از تعداد 500 نفر واحد پژوهش تعداد344 نفر معادل69 درصدشاغل می باشند و156 نفرمعادل 31درصد بیکار می باشند .

 چنین استنباط می گردد که معضل بیکاری یکی از مشکلات  و آسیب های منطقه لا له قبا محسوب می گردد .

 

 جدول توزیع فراوانی مربوط سابقه جرم و زندان اعضای خانواده

درصد فراوانی

فراوانی

سابقه جرم و زندان یکی از اعضاء خانواده

4/10

52

سابقه دارد

 

6/87

 

448

عدم سابقه

100

500

جمع

 

جدول توزیع فراوانی برحسب سابقه ی جرم و زندان نشـان می دهدکه در 52 خـانوار معادل 4/10 درصد یکی ازاعضای خانواده سابقه ی جرم و زندان دارند ،که این خود نشان دهنده ی جـرم خیـز بودن ایـن منطقه می باشد .

جدول توزیع فراوانی مربوط به مشکلات واحدهای پژوهش

 

مشکل

فراوانی

 

مشکل

فراوانی

 

مشکل

فراوانی

قند

15

آپاندیس

2

سوء تغذیه

3

فشارخون

17

سل

1

بینایی

45

عفونت

5

ازدواج فامیلی

1

فرزند نارس

8

میگرن

17

گواتر

4

غده در سر

6

آلرژی

1

حصبه

1

ناراحتی قلبی

36

اعصاب و روان

28

سرطان خون

2

شنوایی

36

غده هاي درونی

3

ITP

1

پا درد

35

غلظت خون

1

وبا

2

کمر درد

32

سوختگی

5

فتق

2

معلولیت جسمی

27

تنگی نفس

6

نابینا

2

بیماری پوستی

5

زخم پا

1

افسردگی

25

ازدیاد فرزندان

16

لکنت زبان

2

سردرد

4

تب مالت

3

کر و لال

7

کلیوی

33

نارحتی معده

21

مفاصل

1

سرطان گوش

1

سکته

6

ازدیادخانوار

69

ناراحتی کبد

1

میکروسفال

1

معلولیت ذهنی

32

آسم

5

آکروسفال

1

کم خونی

12

نازایی

22

آرتروز

7

 

چربی خون

12

تعدد همسر

7

 

تشنج

25

رماتیسم

7

 

 

 

 مشکلات امکاناتی رفاهی واحد های پژوهشی

 

فراوانی

مشکلات

 

37

عدم مسکن

 

183

مسکن نامناسب

 

20

نبود برق

 

20

نبود آب

 

16

نبود گاز

 

9

نبود امکانات

 

85

نداشتن درآمد

 

92

کمی درآمد

 

  داده های جدول مقـابل حاکی از آن است که واحـد پژوهـش با مشکلات عدیده ای از جمله : 37 نفر نبود مسکن ، 183 نفر نا مناسب بودن مسکن ،40 نفرنبود آب و برق ،16 نفر نبود گاز ، 9 نفر عدم برخورداری از کمتـرین امکانات ، 177  نفر نیز نداشتن و یا کمبود درآمد رو برو  بودند و از آن رنج می بردند .چنین استنباط می شود که منطقه از وضعیت اقتصادی نا بسامانی برخوردار می باشد.

آسیب های شایع اجتماع محلی

فراوانی

نوع معضل

 

40

ازدواج فراري

 

5

 

خود كشي

 

30

بزهكاري جوان و نو

1

ايدز

1

هپاتيت

98

اعتياد

فراوان

مشكل دفع زباله

 

7

فرار از خانه

 

50

اختلافات خانوادگي

 

در هنگام مصاحبه رو در رو (Face to Face) با اعضـای خانواده  ، آسیـب های ذیل از شـايع ترين نوع آسيب هاي جامعه آماري به شمار مي آمد:ازدواج از نوع  فراری ، بدین گونه که ، دختر و پسر با توافق همدیگر بدون جاری شدن صیغه ی عقد ، از خانه فرار و به منزل همسایه و یا محل دیگر ، برای شروع زندگی پناه می برند که 40 مورد مشهود گردید.فرار پسر خانواده به دلیل بروز اختلاف در خانه ، 7 مورد ، اختلاف خانوادگی در نوبه ی خودش نیز بالا بود که 50 مورد شناسایی گردید. خود کشی که در نوع خودش طی نیم دهه ی اخیر بی نظیر بود و 5 مورد شناسایی گردید.بزهکاری جوان و نوجوان 30 مورد ، هپاتیت و ایذر هر کدام یک مورد ، و مشـکل دفع زباله به وفور مشاهده گردید.

 *تحليل اطلاعات به دست آمده

 *در قسمت هاي مختلف اين طرح  بر وجود مشـكلات وتنگنا ها ي محيطي و منطقه اي مورد مطا لعه تاكيـد شـده است . همچنين به مشكلات اساسي از جمله بيكاري و  وجود يك سري مشاغل نا مناسب  و نيز عدم بر خـورداري از شيوه ي مناسب زندگي اشاره شده است كه اين معظل بيشتردر جوامع كنوني مي باشد .لذا براي كاهش اين نوع معظلات ابتدا بايستي محدوديت هاي محيطي را بررسي و سپس برطرف نمود . اما رفع اين نوع تنگنـاها  و مرتـفع نمودن گونه اي از انواع آسيب ها كاري ساده و كاملاً  امكان پذير نيست . پس بايد بر روابط انسان و محيط و عوامل آن در اين منطقه تجديد نظر نمود . به عبارتي ديگر فرد لا له قبا يي بايد بيا موزد كه چگونه با مشكلات كنار آمده و چگونه از امكانات موجود استفاده ي بهينه نمايد . در مبحث بررسي پيشينه زندگي منطقه اي ومعيشت نيز به اين نتيجه مي رسيم كه علي رغم قدرت ناچيز زندگي و معيشت در اين منطقه بسياري از روش ها  هم چنان سنتي  و قديمي باقي مانده كه خود از عوامل اصلي توسـعه به شمار مي آيد .

 *اشتغال :

در خصوص اشتغال مردم لا له قبا به طور مسلم ايجاد شغل مناسب باعث تغيير شيوه ي زندگي و معيشتي و كسب در آمد اقتصادي و درنتيجه كاهش مهاجرت خواهد بود . درزمينه ي آگاهي بخشيدن به اهالي در زمينه هاي متفاوت معيشتي ، بايستي از فرصت استفاده و به آموزش آنهاهمت گمارد ،كه موارد بيشماري را شامل مي شود :

* توصيه وپيشنهاد بر اساس اولويت بندي مشكلات :

1-آگاهي بخشيدن در خصوص تبعيت از فرهنگ شهري با استفاده ازاستعدادهاي نهفتـه در منطقه ونيز با به كـارگيري آنها در اين خصوص ( همياران و نيز ديگر تشكيلات )

2- انجام مطالعا ت وتحقيقا ت درارتباط با تقويت توان اقتصادي بويژه درقالب برگزاري كلاسها وكارگاههاي آموزشي

 3- بهبود كيفيت وضعيت معيشتي و بهداشتي از طريق تقويت مراكز بهداشتي و درماني (خانه هاي بهداشت)منطقه

4- توسعه و ترويج دامداري و حمايت از ادامه فعاليتهاي كشاورزي در مقياس محدود به گونه ي كه تعادل محيـطي را به هم نزند.

 5- پرداخت تسهيلات ويژه به منظور رونق كار گاه هاي قالي بافي در منطقه .

6- احداث مجتمع هاي ورزشي و تفريحي براي پر كردن اوقات فراغت جوانان محصل و دانشجو ونيز ترويج فرهنگ كتاب  و كتاب خواني با ايجاد يك مركز ي به نام كانون فرهنگي ، هنري ( كتا بخا نه ) .

 7- شناسايي دقيق  استعدادهاي نيروي انسا ني منطقـه و به كار گيري صحيح آنها در انواع كارگاه هاي احـداثي و ديگر مؤ سسا ت  دولتي و غير دولتي  به عنوان نيروي متخصص توسط اداره   كار.

8- پرداخت وام هاي ويژه جهت ساختمان سازي  تا از ساخت و سـاز غير اصولي كه در اكثر محلات اين منطقه به وضوح به چشم مي خورد جلوگيري بعمل آيد.

 9-ايجاد محلهاي به خصوص تخليه زباله توسط شهردار محترم شهركه دراين امرمي توان از شوراي محلي مساعدت خواست و نيز تدابير سياست هاي كلي درخصـوص نحوه ي دفع زبـاله و برخورد با عا ملين و متخلفين دراين امـر توسط مامورين محترم شهرداري .

 10-آگاهي بخشيدن از طريق تلاش هاي آموزشي به منظور ارتقـاء سطح بهداشت خانه و خانواده و بهداشـت فردي ،اجتمـاعي و نيز در خصوص پيشگيري از انواع بيمـاري ها مقاربتي و مواليد معلول و... از طريق آموزش ،كه متولـي اصلي اين امر بهزيستي محترم مي باشد .

 11- آموزش انواع مهارت هاي زندگي توسط آمرين  به اين امر .

 12 - پيشگيري از انواع آسيب هاي اجتماعي از طريق انجام مشاوره هاي فردي ، گروهي و جامعه اي

14 -حمايت هاي مالي از افراد در معرض آسيب اجتماعي كه توان ادامه زندگي را ندارند .